Fort De Gagel


Wat is het verhaal?

Er was een tijd dat vrijheid nog niet zo vanzelfsprekend was als nu en Nederland zich moest voorbereiden op het ergste. Het bewijs daarvan ligt hier, aan de rand van de Utrechtse wijk Overvecht. Fort De Gagel maakt deel uit van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, die Nederland moest beschermen tegen een inval van een ander land. Tevergeefs, zo bleek in de meidagen van 1940.

In 1819 werd begonnen met de aanleg van Fort De Gagel als onderdeel van de Stelling van Utrecht, de verdedigingslinie van de stad Utrecht die op zijn beurt weer deel uitmaakte van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. In de jaren die volgden, werd het fort meerdere malen aangepast om te voorkomen dat het uit de tijd zou geraken. Zo werd in 1850 een bomvrij wachthuis gebouwd met muren van wel anderhalve meter dik en volgde in 1878 een bomvrije kazerne.

Het idee achter de Nieuwe Hollandse Waterlinie was dat bij oorlogsdreiging grote gebieden tot op kniehoogte onder water zouden worden gezet: dat was te hoog voor de infanterie, maar te laag voor de vaartuigen. Het systeem werd drie keer in werking gesteld: tijdens de Frans-Duitse Oorlog (1870), tijdens de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) en bij aanvang van de Tweede Wereldoorlog (1939-1940). De eerste twee keer kwam het niet tot een confrontatie, de derde keer wel. Maar in 1940 bleek de tactiek achterhaald, toen het gebruik van vliegtuigen gemeengoed was geworden in tijden van oorlog. En dus kon ook Fort De Gagel de Duitsers niet tegenhouden.

Meer weten over de Nieuwe Hollandse Waterlinie? Bezoek UtrechtAltijd.nl.

Bouwjaar
1819-1821
Type erfgoed
Militair erfgoed
Soort gebouw
Fort
Gebruik
Overig, Recreatie
Beschikbaarheid
In gebruik
Adres
Gageldijk 165
Plaatsnaam
Utrecht

Wat gebeurt hier nu?

Na de Tweede Wereldoorlog verloren de forten hun functie en deed het Rijk ze massaal van de hand. Fort De Gagel kwam in het bezit van de Gemeente Utrecht, die de verschillende ruimtes van het fort lange tijd verhuurde aan ondernemers. Fort De Gagel wacht een restauratie en verbouwing, waarna het – net als andere forten van de Stelling van Utrecht – een publieksfunctie krijgt. Het fort krijgt een informatiecentrum over het park, de flora en fauna en de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Daarnaast komt er een café-restaurant en worden er kano’s en fietsen verhuurd. Bezoek de website van de Stelling van Utrecht voor meer informatie. De Stelling van Utrecht maakt onderdeel uit van het nationaal project Nieuwe Hollandse Waterlinie en hoopt in die hoedanigheid in 2019 op de UNESCO Werelderfgoedlijst geplaatst te worden.

Wat kan ik hier doen?

 

Hoewel Fort De Gagel nu nog niet de beoogde publieksfunctie heeft, is het wel al vrij toegankelijk als stadspark. De gebouwen op het fort zijn nog niet toegankelijk.

MHO Fort de Gagel 4

Wat is hier in de buurt?